Wiry

„«Wiry», tendencyjna powieść polityczna lub – według określenia Macieja Glogera – «pozytywistyczna powieść z tezą», nie są, mimo rozlicznych uproszczeń na wszystkich poziomach swojej struktury, utworem, którego ideowa antyrewolucyjność przejawiałaby się w sposób skrajnie jednoznaczny, a więc bliski np. pamfletom Weyssenhofa. Sienkiewicz przedstawił w «Wirach» zróżnicowane stanowiska i diagnozy społeczne, oddał głos reprezentantom odmiennych, nierzadko całkowicie przeciwstawnych idei i choć wyraźnie uprzywilejował poglądy tradycjonalistyczne i narodowe z domieszką odpowiednio przetworzonych – bo wolnych od laickości i treści liberalnych – idei pozytywistycznych, to jednak nie szczędził krytyki bliskim sobie środowiskom, demaskując np. liczne słabości i patologie niemałej części warstwy ziemiańskiej: jej anachroniczną mentalność, skłonność do «folgowania sobie», a nawet moralną degenerację i wyczerpanie sił witalnych”. Ze wstępu prof. Tomasza Sobieraja